Verwarde personen: blijvende aandacht politie, zorg en gemeente

De laatste jaren zijn door de politie meer meldingen van overlast veroorzaakt door verwarde personen geregistreerd. Dit is een landelijke trend en ook zichtbaar in de IJmond. D66Velsen heeft daarom diverse vragen gesteld aan het college van burgemeester & wethouders (hierna: college) om meer inzicht te verkrijgen in deze groep van kwetsbare inwoners. Met de beantwoording van de vragen heeft het college inzicht gegeven in de signalering, de preventieve aanpak, de toeleiding naar zorg en de verbetering van de afstemming van de aanpak van mensen met een acute zorgnood. Een integrale, structurele en persoonsgerichte benadering staat voorop. D66Velsen wil de menselijke maat terug in de zorg – naar zorg met een menselijk gezicht – en van daaruit vernieuwend vooruit zoals wellicht mogelijk met Psycholance, alternatief passend vervoer voor personen met (acuut) verward gedrag. Hierdoor komt politiecapaciteit vrij, worden mensen sneller passend geholpen en het vervoer is minder traumatiserend. D66Velsen wacht het eindadvies hierin vooralsnog af. Ook het project rondom 18 waarbij aandacht wordt gegeven aan jeugdigen die zelf verward zijn of ouders hebben die verward zijn, krijgt uitvoering. Maatwerk, continuïteit en kwaliteit voorop. De vraag en behoefte van de verwarde persoon zelf en/of zijn familie staat centraal. D66Velsen zal zich sterk blijven maken voor een sociaal en leefbaar Velsen. Zorg dichter bij de mensen en stevig inzetten op preventie.

Verklaring stijging overlast verwarde personen

De laatste jaren zijn door de politie meer meldingen van overlast veroorzaakt door verwarde personen geregistreerd. Het blijft echter lastig om een exacte verklaring te geven voor de stijging van het aantal meldingen van overlast veroorzaakt door verwarde personen.

Over de reden van toename bestaan verschillende lezingen. De voornaamste reden die genoemd wordt, is dat de toename van het aantal meldingen veroorzaakt wordt door bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg en een afname van het aantal psychiatriebedden. Een andere lezing is dat de samenleving nu netter, veiliger, preciezer en waarschijnlijk minder tolerant is geworden voor afwijkend gedrag. Ook kan de economische crisis een rol spelen in het toenemen van het aantal meldingen. Mensen reageren heftig op het kwijtraken van hun baan of huis en dit uit zich in verward of overspannen gedrag in het publieke domein. Het is niet uit te sluiten dat door een verhoogde aandacht voor deze problematiek ook een registratie-effect is opgetreden in de zin dat de omvang van problematiek beter in cijfers herleidbaar is dan vroeger. Bij iedere delictsvorm en incidenttype is overigens in meer of mindere mate sprake van een zogenaamd “dark number”. De politiecijfers vormen een belangrijke bron voor het gemeentelijk beleid, maar voor het creëren van een vollediger veiligheidsbeeld, wordt bijvoorbeeld ook gebruik gemaakt van de veiligheidsmonitor”, aldus het college.

Verwarde personen

De term verwarde personen is een verzamelbegrip voor mensen die verward gedrag vertonen en daarmee opvallen. Het gaat om mensen die grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen. De term ‘verwarde personen’ is een containerbegrip dat naar een veelheid van bestaande en maatschappelijke problemen kan verwijzen. Het is hierbij van belang om nadrukkelijk te benoemen dat, waar sprake is van ‘verwardheid’, dat niet hetzelfde is als het hebben van een psychische aandoening. Een psychische aandoening als zodanig kan soms een oorzaak zijn van verward gedrag, maar is dat verreweg in de meeste gevallen niet. Verschillende aandoeningen en beperkingen (psychiatrische klachten, licht verstandelijke beperkingen, dementie, verslaving) en verschillende levensproblemen (schulden, dakloosheid, verlies van dierbaren, gebrek aan participatie, onverzekerd zijn, illegaliteit etc.) kunnen tijdelijk of meer structureel leiden tot verward gedrag.

Overlast

Overlast is een subjectieve beleving en tast het woon- en leefgenot van de melder(s) aan. In principe is er bij overlast geen sprake van een strafbaar feit en is het handelen van de politie gericht op het stoppen van de overlast en het bieden van passende hulp aan de betrokkenen. Vanuit haar toezichthoudende, handhavende, opsporende en hulpverlenende taak is de politie belast met het handhaven en tegengaan van overlast in de publieke ruimte, het beschermen van mensen tegen zichzelf en het handelen in crisissituaties. Een juiste omgang met en bejegening van verwarde personen is essentieel om de veiligheid van zowel de persoon als de omstanders en de politie zelf te kunnen garanderen.

Meldingen overlast

De politie registreert incidenten zoals ongevallen, overlast meldingen, overtredingen en misdrijven onder een maatschappelijke klasse in het politiesysteem. Het gaat hierbij om overlast veroorzaakt door verward persoon (E33) en overlast veroorzaakt door zwervers (E41). Deze cijfers worden gebruikt door de politie IJmond bij het informeren van de (zorg)partners. De cijfers van de incidenten overlast veroorzaakt door verward persoon (E33) en overlast veroorzaakt door zwervers (E41) in de gemeente Velsen onderverdeeld per woonkern zien er als volgt uit:

Incidenten verwarde personen
2013 2014 2015 2016
DRIEHUIS NH 6 6 9 12
IJMUIDEN 95 185 241 218
SANTPOORT-NOORD 20 44 30 28
SANTPOORT-ZUID 6 10 6 10
VELSEN-NOORD 20 25 29 36
VELSEN-ZUID 2 3 7 13
VELSERBROEK 22 35 50 35
VELSEN 171 308 372 352

 “Een goede registratie is en blijft een aandachtspunt bij de politie. Met het gebruik van de projectcode OOGZ1 (bij strafbare feiten), die te koppelen is aan een willekeurige maatschappelijke klasse, wordt er inzichtelijker gemaakt hoe groot de problematiek is. Voorheen werd een verward persoon die betrokken was bij een delict zoals winkeldiefstal of vernieling niet geregistreerd als dusdanig. Door de projectcode OGGZ1 aan deze maatschappelijke klassen te koppelen komt de betrokken verward persoon in beeld bij de zorgcoördinator van het basisteam. Om de juiste wijze van registreren te borgen, maar ook om de wijkagenten te ontlasten en om een goede ingang te hebben bij de partners is inmiddels bij ieder team binnen de eenheid Noord-Holland een zorgcoördinator belast met deze taak”, aldus het college.D66Velsen onderschrijft het belang van deze taak.

Problematiek en complexiteit

In 2016 zijn er in de gemeente Velsen 172 unieke personen betrokken geweest bij de incidenten overlast veroorzaakt door verward persoon en overlast veroorzaakt door zwervers. 56 personen zijn in 2016 betrokken geweest bij meerdere incidenten. Onderstaand is een top 10 weergegeven van personen die betrokken zijn bij meerdere meldingen in 2016. Deze top 10 is betrokken bij 23 procent van de incidenten overlast veroorzaakt door verward persoon en overlast veroorzaakt door zwervers.

  1. Meneer A: 18 meldingen
  2. Mevrouw B: 14 meldingen
  3. Meneer C: 13 meldingen
  4. Meneer D: 6 meldingen
  5. Mevrouw E: 6 meldingen
  6. Meneer F: 5 meldingen
  7. Meneer G: 5 meldingen
  8. Mevrouw H: 5 meldingen
  9. Meneer I: 4 meldingen
  10. Mevrouw J: 4 meldingen

Het vraagstuk van verwarde personen is van alle tijden en er wordt al veel gedaan voor deze mensen dat al goed loopt. Een integrale, structurele en persoonsgerichte benadering is daarbij het uitgangspunt. In de regio Kennemerland zijn verschillende samenwerkingsverbanden actief, zoals het team dat bemoeizorg levert (Vangnet & Advies), het Meldpunt Zorg en Overlast van de GGD en het vroegsignaleringsoverleg OGGZ (VSO OGGZ). Het doel van dit overleg is een verbeterde vroegsignalering van OGGZ problematiek ten behoeve van een tijdige en passende hulpverlening en een vermindering van overlast in het publieke domein. Het VSO OGGZ blijkt zelfs een redelijk aantal inwoners te bespreken dat nog niet (goed) in beeld is.

 Van het overleg maken de GGD, GGZ, Brijder en politie deel uit. Vroegsignalering is een belangrijk onderdeel van het takenpakket van de zorgcoördinator van de politie. Een snelle interventie door professionals na signalering door de politie biedt namelijk uitkomst in de aanpak van de OGGZ problematiek. In 2016 (vanaf 11 mei 2016, startmoment van het VSO) zijn 48 personen woonachtig in Velsen door de politie IJmond aangemeld bij het vroegsignaleringsoverleg.

 Rol gemeente

In aansluiting op de toegenomen landelijke aandacht voor inwoners met verward gedrag in 2015 is op 24 november 2016 de regionale rapportage Ontwarring in Kennemerland verschenen en is aan gemeenten verzocht de in de rapportage aangedragen oplossingsrichtingen die bijdragen aan een stabiele leefomgeving te betrekken bij de lokale invulling voor een sluitende aanpak voor mensen die verward gedrag (kunnen) vertonen. Op dit moment wordt het lokale Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel voor kwetsbare inwoners met multiproblematiek Velsen opgesteld. De uit de rapportage Ontwarring aangedragen oplossingen, worden hier verder uitgewerkt in acties. De ministeries hebben laten weten dat gemeenten per 1 oktober 2018 moeten beschikken over een goed werkend systeem voor de ondersteuning van mensen met verward gedrag. “Sluitende aanpak te ontwikkelen en te implementeren en om een gedragsverandering te stimuleren waarbij de behoefte van de cliënt centraal staat”.

D66Velsen zal het uitvoeringsprogramma en de uit te voeren acties hierin op de voet volgen, zodat passende hulp wordt geboden aan hen die dit hard nodig hebben. Snel en daadkrachtig reageren op zorgsignalen is hierbij het uitgangspunt.

Passend vervoer

Aan het college is ook gevraagd of er in gevallen van overlast van verwarde personen waarbij geen sprake is van een strafbaar feit, gebruik is gemaakt van een politieauto richting instelling/plaats crisisbeoordeling in plaats van passend vervoer (zorg- en ambulancediensten). Landelijk heeft de politie namelijk de wens om te stoppen met het vervoer van verwarde personen in politievoertuigen.

In het afgelopen jaar zijn er situaties geweest waarbij de betrokkene in een politievoertuig vervoerd is naar de instelling (Dijk en Duin Castricum of het Zaans Medisch Centrum) alwaar de opname of de crisisbeoordeling plaats vond. Hier zijn geen harde aantallen van bekend. Aan het vervoeren van betrokkenen door de politie liggen verschillende oorzaken ten grondslag. Indien de politie op straat een verward persoon treft en daarbij gezien de zorgelijke omstandigheden besluit om de persoon te laten beoordelen door de crisisdienst, dan wordt de persoon in het politievoertuig vervoerd naar de plaats van beoordeling. Ook is het zo dat de politie de ambulance vaak vergezelt of begeleidt bij het vervoer van de betrokkene naar de instelling. Met de eenheidsleiding van de politie Noord-Holland is afgesproken dat, zolang er geen passende oplossing voorhanden is, de politie vooralsnog blijft vervoeren. Op dit moment wordt door de drie directeuren Publieke Gezondheid/GGD een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor vervoer van personen met acuut verward gedrag. Eén van de mogelijkheden is de Psycholance. Doordat deze altijd gereed moet staan voor acute meldingen van verward gedrag, is hij niet inzetbaar voor andere ambulanceritten. Daarmee lijkt deze optie alleen rendabel voor grote steden, maar niet voor plattelandsgebieden. Eind 2017 wordt een eindadvies verwacht hoe alternatief vervoer voor personen met (acuut) verward gedrag het beste ingericht kan worden in de politie-Eenheid Noord-Holland”.

D66Velsen wacht het eindadvies hierin vooralsnog af. Hopelijk vindt er een pilot plaats van alternatief vervoer voor mensen met verward gedrag. Zo kan meer gepaste hulp aan verwarde personen worden gegeven maar wordt ook de capaciteitsdruk op agenten verminderd. Overigens is het dan ook verstandig om te monitoren of hulpverlenende instanties goed getraind zijn in het omgaan met soms agressieve en onberekenbare personen. Uitwisseling van ervaringen tussen politie en de hulpverlening is dan nodig maar soms is het zaak dat zorgverleners ondersteuning van de politie blijven ontvangen.

Vroegtijdige signalering

Ook heeft D66Velsen gevraagd hoe de adviserende en (vroeg)signalerende rol van de politie is gewaarborgd. Er is meer eigen kracht en herstelmogelijkheid dan vaak gedacht, maar niet iedereen heeft eigen kracht of een ondersteunend netwerk. En soms gaat het maatschappelijk belang voor het individuele belang.

Gebleken is dat de ondersteuning en de doorzettingsmacht die zorgcoördinatoren bij de partners hebben, een stevige bijdrage in het succes leveren. Daarnaast is vroegsignalering een belangrijk onderdeel van het takenpakket van de zorgcoördinator. We realiseren ons hierbij dat niet iedere inwoner in staat is om op eigen kracht of met ondersteuning vanuit een netwerk te werken aan een oplossing voor zijn vragen. De betrokken professionals zijn goed in staat om te bepalen wanneer hier sprake van is. In dat geval kan worden overgegaan tot het inzetten van een maatwerkvoorziening Wmo, van waaruit de inwoner de benodigde ondersteuning ontvangt. Tenslotte is de aanpak er altijd op gericht om in situaties waarin het veiligheidsaspect in het geding is, het maatschappelijk belang om te wonen in een veilige omgeving te laten prevaleren boven het individueel belang van de inwoner met verward gedrag”.

Passende ondersteuning, zorg en straf

D66Velsen heeft ook gevraagd of onze politie eenheid IJmond voldoende berust is met kennis, vakmanschap en deskundigheid als het gaat om omgang met verwarde personen en de samenwerking daarbij met zorgprofessionals en omgeving.

De zorgcoördinator van de IJmond vormt een belangrijke rol in het OGGZ proces. Hij is een spin in het web. Enerzijds is hij de vraagbaak voor collega’s van de politie IJmond als het gaat om de problematiek die speelt rondom de personen met verward gedrag en anderzijds is hij een professioneel en inhoudsdeskundig partner van de andere partijen in het OGGZ proces.

De preventieve aanpak om het aantal incidenten verder te verminderen wordt op verschillende aspecten als volgt actie ondernomen:

  • Het landelijke Schakelteam zegt over preventie het volgende: ‘Investeren in preventie en 24/7 zorg in de wijk kan veel leed voorkomen én is kostenbesparend. Via de sociale wijkteams In Velsen geven we invulling aan ‘preventie en zorg in de wijk’;
  • De politie speelt een belangrijke rol in het VSO OGGZ op het gebied van preventie;
  • Het meldpunt Zorg en Overlast GGD is in het leven geroepen voor inwoners die daar een melding kunnen doen;
  • Zorg en Veiligheid worden dichter bij elkaar gebracht, bijvoorbeeld als het gaat om delen van informatie en dit heeft invloed op het voorkomen c.q. verminderen van het aantal incidenten.

Stigma Verwarde Personen Jeugdigen

Tenslotte heeft D66Velsen de vraag gesteld of er projecten te verwachten zijn als het gaat om het bestrijden van stigma rondom verwarde personen en het verbeteren van de beeldvorming van mensen die verward gedrag vertonen. En of hierbij aandacht is voor jongeren. Vroegtijdige en goede begeleiding en behandeling van jeugdigen, die zelf verward zijn of bijvoorbeeld ouders met verwarring hebben, helpt bij het voorkomen van leed op latere leeftijd.

In het Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel dat nu wordt opgesteld is één van de doelen het realiseren van een aanpak gericht op betere beeldvorming van wijkbewoners over wonen van kwetsbare inwoners in de wijk. Aanbevolen wordt om te onderzoeken welke goede voorbeelden van aanpakken in het land bestaan en op grond daarvan in een werkgroep met betrokkenen te bepalen welke aanpak Velsen wil volgen. Het blijkt dat verward gedrag nogal eens voorkomt bij jongeren die bijna of net 18 zijn. Voor de doelgroep 18-23 jaar starten we op korte termijn met een project rondom 18. We nemen uw suggestie mee om hier ook aandacht te besteden aan jeugdigen die zelf verward zijn of ouders hebben die verward zijn”.

Sluitende aanpak

Met de beantwoording van de vragen heeft het college inzicht gegeven in de signalering, de preventieve aanpak, de toeleiding naar zorg en de verbetering van de afstemming van de aanpak van mensen met een acute zorgnood. Een integrale, structurele en persoonsgerichte benadering staat voorop. D66Velsen wil de menselijke maat terug in de zorg – naar zorg met een menselijk gezicht – en van daaruit vernieuwend vooruit zoals wellicht mogelijk met Psycholance, alternatief passend vervoer voor personen met (acuut) verward gedrag. Hierdoor komt politiecapaciteit vrij, worden mensen sneller passend geholpen en het vervoer is minder traumatiserend. D66Velsen wacht echter het eindadvies af. Ook het project rondom 18 waarbij aandacht wordt gegeven aan jeugdigen die zelf verward zijn of ouders hebben die verward zijn, krijgt uitvoering. Maatwerk, continuïteit en kwaliteit voorop. De vraag en behoefte van de verwarde persoon zelf en/of zijn familie staat centraal. D66Velsen zal zich sterk blijven maken voor een sociaal en leefbaar Velsen. Zorg dichter bij de mensen en stevig inzetten op preventie.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *